Page 84 - Demo

Elizabeta I Tudor.Portret, 1592Karli I. Piktur%u00eb e Entoni van Dik, 163312Elizabeta I e Tudor%u00ebve dhe ardhja e Stjuart%u00ebve n%u00eb fronin anglezElizabeta I (1558-1603) ishte mbret%u00ebresha e fundit e dinastis%u00eb s%u00eb Tudor%u00ebve, dinasti q%u00eb mbret%u00ebroi n%u00eb Angli nga viti 1485 deri m%u00eb 1603. Ajo ishte nj%u00eb mbret%u00ebresh%u00eb inteligjente, e edukuar me tradit%u00ebn humaniste dhe nuk u martua kurr%u00eb. N%u00ebn udh%u00ebheqjen e Elizabet%u00ebs, Parlamenti fitoi nj%u00eb rol t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm n%u00eb qeverisje, sepse kurora kishte nevoj%u00eb p%u00ebr p%u00eblqimin e tij p%u00ebr ligje dhe taksa t%u00eb reja. Pushteti gjyq%u00ebsor kontrollohej me an%u00ebn e gjykatave mbret%u00ebrore. Ajo vdiq n%u00eb vitin 1603 dhe Tudor%u00ebt nuk kishin trash%u00ebgimtar%u00eb t%u00eb tjer%u00eb, p%u00ebrve%u00e7 mbretit Stjuart t%u00eb Skocis%u00eb, i cili u kuror%u00ebzua mbret i Anglis%u00eb me emrin Jakovi I. Tabloja e re e monarkis%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebsonte tashm%u00eb nj%u00eb bashkim personal t%u00eb dy mbret%u00ebrive. Ai ishte kreu i Kish%u00ebs Anglikane, nj%u00eb absolutist i bindur, q%u00eb besonte se pushteti i tij buronte nga Hyji. P%u00ebr rrjedhoj%u00eb, ai u p%u00ebrplas me dy rryma t%u00eb opinionit publik. Nj%u00ebra, e natyr%u00ebs politike, d%u00ebshironte t%u00eb mbronte Parlamentin, t%u00eb drejt%u00ebn e p%u00ebrbashk%u00ebt dhe kushtetut%u00ebn e vjet%u00ebr angleze nga k%u00ebrc%u00ebnimi absolutist i Stjuart%u00ebve. Tjetra ishte e aspektit fetar dhe u njoh si puritaniz%u00ebm, nj%u00eb form%u00eb m%u00eb e thelluar e kalvinizmit. Puritan%u00ebt ishin p%u00ebr pastrimin e Kish%u00ebs Anglikane nga strukturat e katolicizmit. Puritan%u00ebt ndaheshin n%u00eb dy rryma kryesore: Presbiterian%u00ebt dhe Indipendent%u00ebt. Me kalimin e koh%u00ebs filloi t%u00eb formohej nj%u00eb bllok opozitar q%u00eb g%u00ebrshetonte opozit%u00ebn parlamentare me at%u00eb fetare. Sundimi i Stjuart%u00ebveMbret%u00ebrit Stjuart%u00eb, Jakovi I (1603-1625) dhe i biri, Karli I (1625-1649), me politik%u00ebn e tyre prish%u00ebn ekuilibrat e mbret%u00ebris%u00eb dhe synuan vendosjen e monarkis%u00eb absolute. N%u00eb periudh%u00ebn e Karlit I, ballafaqimi me kund%u00ebrshtar%u00ebt erdhi duke u ashp%u00ebrsuar. Kontrolli parlamentar mbi taksat ishte nj%u00eb element themeltar si n%u00eb mbrojtje t%u00eb pronar%u00ebve, ashtu edhe n%u00eb ushtrimin e presionit mbi qeverin%u00eb mbret%u00ebrore. Meqen%u00ebse k%u00ebrkesat e Kuror%u00ebs qen%u00eb pranuar gjithmon%u00eb me ngurrim nga Parlamenti, sovran%u00ebt k%u00ebrkuan t%u00eb qeverisin pa k%u00ebt%u00eb institucion. N%u00eb vitin 1628, Parlamenti miratoi Peticionin mbi t%u00eb Drejtat, nj%u00eb kart%u00eb kjo e lirive kushtetuese q%u00eb kufizonte pushtetin e Mbretit dhe mbronte lirit%u00eb e parlamentar%u00ebve, si dhe t%u00eb drejtat n%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi. Pas k%u00ebsaj, n%u00eb mars t%u00eb vitit 1629, Karli I shp%u00ebrndau Parlamentin dhe deri m%u00eb 1640 sundoi pa parlament. N%u00eb vitin 1639, n%u00eb Skoci shp%u00ebrtheu nj%u00eb revolt%u00eb, e shkaktuar nga politika arrogante fetare e mbretit q%u00eb k%u00ebrc%u00ebnonte identitetin komb%u00ebtar t%u00eb Skocis%u00eb. M%u00eb pas ndodhi pushtimi skocez i Anglis%u00eb dhe nj%u00eb luft%u00eb q%u00eb mund t%u00eb financohej vet%u00ebm n%u00ebp%u00ebrmjet 4.4 Anglia n%u00eb shekullin XVIIDjali i mbretit Karli I Stjuart, mbreti i ardhsh%u00ebm Jakovi II, pas arrestimit t%u00eb atit, u burgos n%u00eb nj%u00ebrin prej pallateve mbret%u00ebrore s%u00eb bashku me motrat dhe v%u00ebllez%u00ebrit e tij. Arratisja e tij nga pallati u leht%u00ebsua nga nj%u00eb loj%u00eb kukafshehthi. Jakovi ishte shum%u00eb i zoti n%u00eb k%u00ebt%u00eb loj%u00eb, aq sa nj%u00eb her%u00eb u desh plot nj%u00eb or%u00eb q%u00eb ta gjenin. Nj%u00eb loj%u00eb e till%u00eb u p%u00ebrdor si mbules%u00eb p%u00ebr ta nxjerr%u00eb nga territori i pallatit drejt lumit, ku ai u vesh me rroba vajzash dhe u arratis nga Londra p%u00ebr t%u00eb shkuar tek e motra, princesha e Oranzhit.Grimc%u00eb historike82